نفخ شکم یکی از عوارض گوارشی شایع است که معمولا بر اثر داشتن تغذیه نامناسب یا اختلالات گوارشی و سبک زندگی اشتباه تولید گاز در سیستم گوارشی افزایش پیدا کرده و در عملکرد روده و هضم غذا تغییر ایجاد می کند.
رژیم غذایی درمان نفخ برای کاهش تولید گاز مناسب هستند، هضم مواد غذایی را بهبود بخشیده و حرکات روده را تنظیم می کنند به شرط آنکه این رژیم ها اصولی طراحی شده و به درستی اجرا شود.
تاثیر رژیم غذایی بر کاهش نفخ شکم
بسیاری از کسانی که تجربه نفخ شدید و مداوم را دارند معتقدند که این تغییرات در سیستم گوارشی باعث نگرانی و حس نامطلوب برای آنها شده که می تواند در روال طبیعی زندگی هم اختلال ایجاد کند.
یکی از روش های بسیار موثر برای کنترل و کاهش نفخ های شدید داشتن رژیم غذایی متعادل است.
متخصصان برای این افراد رژیم های غذایی را بر پایه مواد غذایی ضد نفخ چیدمان می کنند، برخی از انواع کربوهیدرات ها در روده کوچیک جذب نمیشوند اما در روده بزرگ تخمیر شده و این فرایند بر شدت گرفتن نفخ بسیار تاثیرگذار است.
در نتیجه پزشکان سعی می کنند رژیم های غذایی را برای کنترل نفخ به گونه ای تنظیم کنند که کمترین میزان کربوهیدرات در آنها وجود داشته باشد، به ویژه افرادی که علاوه بر نفخ درگیر سندروم روده تحریک پذیر هستند.
اگر فردی تحمل لاکتوز را نداشته باشد با مصرف لبنیات گاز زیادی در روده ها تشکیل میشود، در نتیجه این افراد درگیر نفخ های مداوم و شدید هستند.
پزشکان برای این افراد خوراکی های حاوی لاکتوز را حذف کرده یا از جایگزین مناسب استفاده می کنند و در نهایت خیلی زود نفخ فرد کاهش پیدا می کند.
اگر برای کاهش نفخ شکم به دنبال اصلاح رژیم غذایی هستید باید مقدار مصرف فیبر را به درستی در برنامه غذایی بگنجانید.
هر چقدر میزان فیبر کمتر باشد فرد بیشتر به یبوست و نفخ دچار میشود اما مصرف ناگهانی و بیش از حد فیبر هم می تواند گاز و دلپیچه را ایجاد کند.
بسیار مهم است که فیبر را با مقادیر مناسب و به تدریج در برنامه غذایی بگنجانید.
یکی از دلایل افزایش نفخ در افراد غذا خوردن سریع، مصرف نوشابه های گازدار و بلع هوا همراه با جویدن آدامس است.
توصیه میشود برای کاهش نفخ به آهستگی غذا را بجوید و از نوشابه های گازدار استفاده نکنید.
تاثیر رژیم غذایی بر کاهش نفخ زمانی بیشتر میشود که برای بهبود تعادل باکتری های روده از محصولات حاوی پروبیوتیک استفاده کنید.
ماست پروبیوتیک و تمامی غذاهای تخمیر شده می توانند فلور روده را متعادل کرده و تولید گاز و نفخ کاهش پیدا میکند.
برای اینکه اثرگذاری مطلوب را در نتیجه اصلاح رژیم غذایی برای کاهش نفخ شکم دریافت کنید باید حداقل ۱ تا ۳ هفته از این رژیم پیوسته استفاده کنید.
در نتیجه میزان دفعات دلپیچه و حس پری شکم کمتر شده و وابستگی به داروهای ضد نفخ کاهش پیدا می کند.
اگر نفخ شما مزمن و تکرارشونده است، بررسی تخصصی و دریافت رژیم درمانی برای بیماران گوارشی میتواند راهکار مؤثرتری باشد.
خوراکیهای محرک نفخ کدامند؟
رژیم غذایی تاثیر مستقیمی بر تحریک روده و افزایش شدت نفخ دارد، به همین دلیل پزشکان برای این افراد اصلاحات غذایی را در نظر گرفته و توصیه می کنند مواد خوراکی نفاخ را تا حد ممکن از رژیم غذایی حذف کنید.
حبوبات
حبوبات دارای قندهای پیچیده است که در روده کوچک به طور کامل جذب نمیشود، وقتی این مواد به روده بزرگ راه پیدا می کند باکتری ها آنها را تخمیر می کنند و گاز شدیدی از آن تولید میشود.
لوبیا، نخود و عدس از جمله نفاخ ترین حبوباتی هستند که باید برای کم کردن نفخ آنها مدت طولانی خیسانده شده و آب آن قبل از پخت دور ریخته شود.
سبزیجات خانواده کلم
اگر یک بار از کلم سفید، کلم بروکلی، گل کرم یا کلم بروکسل استفاده کنید متوجه میشوید که ساعاتی بعد نفخ شدیدی در روده ها حس میشود.
این سبزیجات مقدار فیبر بسیار زیادی دارند و با وجود ترکیبات گوگردی هنگام هضم تولید گاز در روده ها حتمی خواهد بود.
مهم است که افراد مبتلا به نفخ و مشکلات گوارشی این دسته از سبزیجات را با مقدار کم استفاده نمایند.
لبنیات
برای افرادی که دچار عدم تحمل لاکتوز هستند انواع لبنیات نفخ زیادی ایجاد می کند، شیر، بستنی و برخی از انواع پنیر دارای لاکتوز هستند و اگر بدن آنزیم لاکتاز کافی نداشته باشد لاکتوز در روده تخمیر شده و نفخ زیادی ایجاد می کند.
خوراکی های حاوی گلوتن
گلوتن در خوراکی هایی مانند نان گندم، ماکارونی و هر محصولی که در تولید آن از آرد استفاده میشود وجود دارد.
افرادی که به بیماری سلیاک یا حساسیت به گلوتن مبتلا هستند نمی توانند از این خوراکی ها به مقدار زیاد استفاده کنند زیرا مقدار کم این مواد غذایی باعث نفخ و ناراحتی در سیستم گوارشی میشود.
شیرین کنندههای مصنوعی
برخی از انواع شیرین کننده هایی که در آدامس و خوراکی های رژیمی مورد استفاده قرار می گیرند به طور کامل در روده جذب نمیشوند.
ممکن است ساختار و بافت آنها در این قسمت از سیستم گوارشی تخمیر شود، در نتیجه این تغییرات در روده سبب تولید گاز شده باعث ایجاد نفخ شدید خواهد شد.
بهترین رژیم درمانی برای نفخ
از آنجایی که رژیم غذایی و خوراکی های مصرفی ارتباط مستقیم با کاهش یا افزایش نفخ دارد، این افراد باید بهترین رژیم های درمانی را تحت نظارت متخصصان آغاز کنند، تا با حذف یا افزایش گروه های متفاوتی از مواد غذایی بتوانند روند تولید گاز در روده را کنترل کنند.
برای دریافت برنامه غذایی شخصیسازیشده متناسب با شرایط گوارشی، میتوانید با متخصصی با تجربه و حاذق دکتر محمدعلی حجتی کرمانی مشاوره انجام دهید.
رژیم هایی که به صورت اصولی برای کنترل نفخ طراحی میشوند دارای مقدار فیبر متناسب هستند.
این افراد نباید با مقدار کم یا بیش از حد مجاز از فیبر استفاده کنند.
مهم است که تحمل لاکتوز در افراد حساس سنجیده شود، باید لبنیات معمولی را از رژیم غذایی خود حذف کنند و از ماست پروبیوتیک استفاده نمایند.
مصرف چربی های متعادل با مقدار کم باعث میشود تا حس سنگینی و نفخ کاهش پیدا کند.
اگر با مقدار زیاد از چربی استفاده کنید حس سنگینی و نفخ بر فرد غالب شده و به همین دلیل است که مصرف غذاهای سرخ کردنی و فست فودی به هیچ عنوان توصیه نمیشود.
برای اینکه بهترین رژیم های غذایی را در پیش بگیرید و نتایج موثر دریافت کنید باید وعده های غذایی را متناسب با کشش معده انتخاب کنید.
سه وعده غذایی سبک و دو میان وعده برای این افراد مناسب است فراموش نکنید که بهترین رژیم های درمانی برای نفخ باید منطقی و قابل اجرا باشند و مطابق با سبک زندگی افراد باشد.
بهترین خوراکیها و نوشیدنیهای طبیعی ضد نفخ
برای درمان نفخ باید خوراکی های موثر را شناخته و با مقدار مناسب از آنها استفاده کنید.
تحقیقات و مطالعاتی که در این زمینه انجام شد نشان می دهد برای اینکه باکتری های مفید روده در حد متعادل باقی بمانند و از تخمیر بیش از حد جلوگیری کند باید خوراکی های حاوی پروبیوتیک را استفاده کنید.
در بین انواع میوه ها، کیوی به حرکت بهتر روده کمک می کند و مخصوصاً برای کسانی که به نفخ و یبوست مبتلا هستند بسیار مفید است.
زنجبیل تازه با وجود خاصیت ضد التهابی قوی که دارد به تخلیه سریع تر معده کمک می کند، در نتیجه حس سنگینی و نفخ ایجاد شده به تدریج کاهش پیدا می کند.
در انتخاب میوه می توانید از خیار و موز رسیده استفاده کنید، خیار آب فراوان و اثر خنک کنندگی دارد و به کاهش احتباس مایعات در بدن کمک میکند.
برای اینکه بتوانید تنظیم حرکات روده را به بهترین شکل اجرا کنید باید از میوه های آسان هضم مثل موز رسیده استفاده نمایید
نکات طلایی تغذیه ای برای جلوگیری از نفخ
نفخ یکی از شایع ترین مشکلات گوارشی است که اگر تکرار شود و این شرایط پایدار بماند وضعیت سخت و پیچیده ای را برای افراد ایجاد میکند.
از مهمترین راهکارهایی که می توانید برای جلوگیری از نفخ انجام دهید می توان به موارد زیر اشاره کرد.
تکنیکهای صحیح غذا خوردن
هنگام مصرف انواع خوراکی و غذا باید مراقب باشید که هوای زیادی بلعیده نشود، زیرا مستقیماً منجر به نفخ میشود.
هر لقمه باید حدود ۲۰ تا ۳۰ بار جویده شود، هضم از دهان شروع میشود و جویدن کافی کار معده و روده را آسان می کند.
از صحبت کردن هنگام غذا خوردن خودداری کنید صحبت کردن نوشیدن مایعات فراوان حین غذا خوردن و جویدن آدامس همگی باعث ورود هوای اضافه به سیستم گوارشی میشود.
توصیه میشود که به جای سه وعده با حجم زیاد از ۵ یا ۶ وعده کوچک تر در طول روز استفاده کنید تا دستگاه گوارشی تحت فشار قرار نگیرد و میزان نفخ در روده کاهش پیدا کند.
انتخاب هوشمندانه غذا
اگر با مصرف کوچک ترین مقدار خوراکی های نفاخ درگیر تولید گاز شدید معده و نفخ های پیچیده هستید باید غذاهای نفاخ را پخته یا بخارپز کنید.
سبزیجاتی که در خانواده کلم قرار می گیرند ارزش غذایی زیادی دارند اما مصرف آن به صورت پخته شده باعث میشود تا فیبر نرم تر شده و هضم آن آسان میشود.
مراقب باشید که از کننده های مصنوعی استفاده نکنید، سوربیتول، مانیتول و زایلیتول شیرین کننده های مصنوعی هستند که در تولید آدامس و محصولات رژیمی استفاده میشود.
اگر افرادی که با حساسیت روده مواجه هستند از آن استفاده کنند درگیر نفخ بسیار شدید میشود.
پتاسیم احتمال ایجاد نفخ را کاهش می دهد، می توانید منابع پتاسیم مانند کرفس، گوجه فرنگی و مارچوبه را برای کنترل نفخ سیستم گوارشی استفاده کنید.
یکی از راه های ساده برای درمان نفخ های شدید مصرف پروبیوتیک است که به تعادل باکتری های روده و کاهش گاز کمک شایانی می کند.