ساده ترین راه برای کنترل دیابت اصلاح رژیم غذایی است.
اگر رژیم غذایی متناسب با وضعیت بیماران دیابتی برای آنها در نظر گرفته شود به ثابت نگه داشتن قند خون و جلوگیری از نوسانات شدید قند کمک می کند.
ضمن اینکه می توانید با این روش از سلامت قلب، کلیه و اعصاب به خوبی محافظت نمود.
رژیم غذایی افراد مبتلا به دیابت باید چگونه باشد؟
در مورد رژیم غذایی افراد مبتلا به دیابت باید بدانید که تنها تعیین کننده مقدار مصرف سایر خوراکی ها متخصصانی هستند که از خوراکی های مفید و ممنوعه برای دیابت آگاه بوده و وضعیت بیماران را ابتدا بررسی کرده و بهترین رژیم غذایی را برای شخص در نظر می گیرند.
اصول رژیم غذایی برای افراد دیابتی باید به گونه ای باشد که هیچ نوع ماده خوراکی حذف نشود و فقط باید از مقدار مشخص و کنترل شده انواع مواد غذایی استفاده گردد.
کربوهیدرات
بیماران مبتلا به دیابت در رژیم غذایی که برای کنترل بیماری در پیش می گیرند می توانند از مقدار کنترل شده کربوهیدرات استفاده کنند.
بهترین انتخاب انواع نان سبوسدار، برنج قهوهای، سبزیجات غیرنشاسته ای، عدس، لوبیا و نخود است.
این افراد بهتر است که کربوهیدرات های ساده مثل قند، شکر، نان سفید و برنج سفید را تا حد ممکن محدود کرده و از انواع شیرینی، کیک، بیسکویت، نوشیدنی های صنعتی استفاده نکنند.
پروتئین
در رژیم مختص افراد دیابتی پروتئین ها جایگاه ویژهای دارند، پروتئین باعث میشود تا قند خون به آهسته افزایش پیدا می کند و اشتها را نیز کنترل می کند.
بهترین منابع پروتئینی برای بیماران دیابتی شامل تخم مرغ، مرغ، ماهی ماست یونانی و حبوبات است که نفخ آنها گرفته شده باشد.
چربیهای سالم
مصرف صحیح و به اندازه چربی های سالم به پایدار بودن قند خون کمک می کند.
چربی های مجاز در رژیم غذای دیابت شامل روغن زیتون، آووکادو گردو و بادام است این افراد باید روغن های جامد، سرخ کردنی و انواع فست فود را حذف کنند.
فیبر
یکی از اصول مهم در رژیم بیماران دیابتی مصرف فیبر به قدر کافی است.
فیبر موجود در انواع خوراکی ها سرعت جذب قند را کاهش می دهد، بهترین منابع فیبر شامل سبزیجات، حبوبات، میوه ها با پوست و بذر کتان یا چیا است.
میوه
همه افراد حتی با وجود بیماری های زمینه ای مثل دیابت باید از میوه های تازه استفاده کنند.
این افراد می توانند در طی شبانه روز ۲ واحد میوه استفاده کرده که همراه با مغزها یا ماست مورد استفاده قرار می گیرد.
بهترین میوه در رژیم غذایی دیابت سیب، گلابی، کیوی، پرتقال و انواع توت است و این افراد نباید مقدار زیاد انگور، موز رسید، خرما و آبمیوه استفاده کنند.
رژیم غذایی نامناسب برای دیابتی ها
مبتلایان به دیابت باید رژیم غذایی خاص خود را داشته باشند، زیرا عادات غذایی و برخی از خوراکی ها اگر به صورت نامناسب استفاده شود حتی در صورت درمان دیابت می تواند شرایط ناپایداری را برای آنها ایجاد کند و نوسان شدید قند بر اثر رژیم غذایی نامناسب خطر عوارض قلبی، عصبی و کلیوی را افزایش می دهد.
خوراکی های ممنوعه برای افراد دیابتی شامل موارد زیر است:
قند و شیرینی
خطرناک ترین گروه غذایی برای بیماران دیابتی قند، شکر و نبات است که شامل شیرینی ها، کیک، بیسکویت، انواع شکلات مربا و حتی عسل طبیعی میشود، مصرف کوچک ترین مقدار این خوراکی ها باعث افزایش ناگهانی قند خون میشود.
کربوهیدرات تصفیه شده
مصرف منابع طبیعی کربوهیدرات برای بیماران دیابتی مانعی ندارد، اما مصرف نان سفید، نان باگت، برنج سفید، ماکارونی و سیب زمینی سرخ شده می تواند قند خون را بالا برده و ناپایداری طولانی مدتی را ایجاد می کند.
چربیهای ناسالم
مقاومت به انسولین بزرگترین مشکلی است که بیماران دیابتی با آن مواجه هستند.
زمانی که افراد از روغن های ناسالم مثل روغن جامد، فست فود، غذاهای سرخ شده و کره یا مارگارین زیاد استفاده می کنند این مقاومت بدتر شده و بیماران شرایط بحرانیتری را تجربه می کنند.
غذاهای آماده و فراوری شده
از مهمترین خوراکی های ممنوعه برای بیماران دیابتی باید به سوسیس، کالباس، کنسروها، چیپس، پفک و غذاهای نیمه آماده اشاره کرد.
این خوراک حاوی مقدار زیادی نمک، چربی ناسالم و مواد افزودنی هستند که جز مواد ممنوعه در رژیم غذایی افراد دیابتی قرار دارند.
اصول صحیح تغذیه در بیماران دیابتی
اگر چه اصلاح رژیم غذایی برای افراد مبتلا به دیابت تاثیر قابل توجهی بر پایداری وضعیت آنها دارد، اما باید اصول تغذیه صحیح را آموزش دیده تا هر وعده غذایی را متناسب با نیاز بدن طراحی کنید.
مهم است که نظم در هر وعده غذایی حفظ شود، این افراد باید سه وعده غذای اصلی داشته باشند و ۱ الی ۲ میان وعده در نظر بگیرند.
حذف وعده های غذایی به هیچ عنوان برای این افراد مناسب نیست، زیرا فاصله طولانی بین وعده های اصلی باعث نوسان شدید قند خون میشود.
پزشکان تاکید می کنند که نباید مصرف کربوهیدرات را متوقف کنید بلکه باید مقدار آن را کنترل شده و با کیفیت بالا در برنامه غذایی بگنجانید.
هر وعده غذایی باید ترکیبی از کربوهیدرات، پروتئین، فیبر و چربی های مفید باشد، تا قند خون به آهستگی افزایش پیدا کرده و شرایط کنترل شده باشد.
ضمن اینکه اگر بیماران دیابتی از مقدار پروتئین کافی در طی روز استفاده کنند از گرسنگی آنها و میل به شیرینیجات و خوراکی های مختلف جلوگیری می کنند.
باید برای پایدار بودن قند خون از فیبر بیشتر استفاده کنند و در طی روز حداقل ۲۵ تا ۳۰ گرم فیبر در رژیم غذایی آنها گنجانده شود.
کدام مواد غذایی برای افراد مبتلا به دیابت مناسب هستند؟
مبتلایان به دیابت باید پایه اصلی رژیم خود را بر مصرف سبزیجات بنا کنند، زیرا اگر از فیبر کافی استفاده کنند میزان قند خون آنها نیز به تدریج بالاتر آمده و به هیچ عنوان نوسانات شدید را تجربه نخواهند کرد.
مصرف سبزی خوردن، خیار، کاهو و اسفناج برای این افراد آزادانه است و بهتر است که همواره در وعده های غذایی از کلم، بروکلی گل کلم، کدو، بادمجان و گوجه فرنگی استفاده کنند.
ناگفته نماند که در هر رژیم غذایی مختص بیماران دیابت کربوهیدرات های سالم و سبوسدار نیز جایگاه ویژه ای دارند، زیرا این نوع خوراکی ها به سیر ماندن فرد کمک کرده و قند خون را آهسته بالا می برد.
به همین دلیل مهم است که از مقدار مناسب جو دوسر، برنج قهوه ای، نان سنگک یا نان جو استفاده کنند.
لبنیات کم چرب، تخم مرغ، ماهی، مرغ و بوقلمون بدون پوست منابع بسیار خوبی از پروتئین برای رژیم غذایی افراد دیابتی است.
این افراد می توانند حتی از ماست و دوغ فاقد نمک استفاده کرده و نیاز بدن را به پروتئین به خوبی تامین کنند.
دغدغه پزشکان این است که مواد غذایی متنوع را در رژیم افراد دیابتی قرار دهند تا مبادا ولع و تمایل زیاد به خوردن خوراکی های نامناسب باعث تغییرات مخرب در رژیم و سلامت آنها شود.
به همین دلیل حتی خوراکی های ممنوعه را می توانید با مقدار بسیار محدود و در فواصل زمانی طولانی استفاده کنید.
ترجیحاً باید برخی از خوراکی ها حذف شود تا دیابت افراد شرایط پایداری پیدا کند.
فراموش نکنید چیدمان رژیم غذایی افراد دیابتی را باید پزشک متخصص و باتجربه ای همچون دکتر محمد علی حجتی کرمانی انجام دهد و متخصصان تعیین می کنند کدام ماده غذایی با چه مقدار برای دیابت مناسب است.
رژیم های ممنوعه برای کنترل دیابت
با توجه به وضعیت حساس افراد مبتلا به دیابت مصرف برخی از خوراکی ها به طور قطعی ممنوع اعلام شده و این افراد نمی توانند حتی کمترین میزان از این خوراکی ها را استفاده کنند.
قند، شکر، نبات، انواع شیرینی ها و خوراکی های صنعتی و حتی عسل طبیعی و شیره ها می توانند برای بیماران دیابتی خطرناک باشند.
نوشیدنی های صنعتی مثل نوشابه، نوشیدنی انرژی زا و آبمیوه های صنعتی سبب افزایش سریع قند خون میشوند که بهتر از رژیم غذایی افراد دیابتی حذف شوند.
رژیم غذایی افراد مبتلا به دیابت باید به گونه ای تنظیم شود که هیچ وعده غذایی حذف نشده و پرخوری شبانه اتفاق نیفتد.
سریع غذا خوردن و فاصله زیاد بین وعده ها نه تنها باعث کاهش قند خون نمیشود بلکه برای این افراد خطرناک بوده و شرایط بحرانی را ایجاد می کند.
به یاد داشته باشید که دیابت هرگز با حذف افراطی مواد غذایی کنترل نمیشود بلکه مهم است در انتخاب مواد خوراکی دقت کرده و مقدار مناسب را در رژیم های غذایی منظم استفاده کنید.
آیا رژیم غذایی بر درمان دیابت تاثیر دارد؟
رژیم غذایی نقش بسیار مهم و مستقیمی در کنترل دیابت دارد، حتی اگر افراد دارو درمانی را برای کنترل دیابت انجام دهند نباید تاثیر رژیم غذایی مناسب را نادیده بگیرید.
اگر چه رژیم غذایی به تنهایی درمان دیابت نیست اما برای تنظیم انسولین و جلوگیری از نوسان قند خون یک اقدام کاربردی محسوب میشود.